Đo huyết áp tại nhà thế nào và vào lúc nào?
Từ chọn máy, đeo vòng bít đến số ngày theo dõi và cách xử trí khi kết quả bất ngờ cao.
Cập nhật Đọc trong 5 phút
Ngồi yên năm phút, đặt bắp tay để trần có điểm tựa ngang mức tim và giữ yên khi máy đo hoạt động. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyên đo hai lần cách nhau một phút rồi ghi cả hai kết quả. Làm theo lịch bác sĩ hướng dẫn hoặc quy trình áp dụng tại nơi bạn sống, vì lịch đo tại nhà có thể khác nhau.
Nên chọn máy đo nào?
Dùng máy đo tự động ở bắp tay đã được kiểm chứng, với vòng bít vừa tay. AHA khuyên chọn loại này và không khuyến nghị máy đo cổ tay hoặc ngón tay vì kết quả kém tin cậy hơn.
Đo chu vi bắp tay trước khi chọn vòng bít, theo hướng dẫn của AHA. Tại Anh, NICE NG136 cũng yêu cầu vòng bít có kích thước phù hợp với bắp tay.
Chuẩn bị gì trước khi bấm đo?
Trong 30 phút trước khi đo, không hút thuốc, uống đồ có caffeine hoặc tập thể dục. Đi tiểu trước, rồi nghỉ yên ít nhất năm phút, không nói chuyện hay dùng điện thoại. Đây là các bước trong hướng dẫn đo tại nhà của AHA.
Ngồi thế nào cho đúng?
Ngồi yên, duỗi tay và đặt tay trên điểm tựa. NICE NG136 tại Anh quy định tư thế này. AHA bổ sung rằng tay nên đặt trên mặt phẳng ngang mức tim. Vòng bít nằm trên bắp tay để trần, không quấn ngoài áo.
Giữ điều kiện đo nhất quán giữa các lần để dễ đối chiếu. Nếu chưa rõ cách đeo vòng bít của máy đang dùng, nhờ nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp.
Đo tay phải hay tay trái?
Thông thường cả hai tay đều dùng được. AHA cho biết kết quả thường không chênh lệch nhiều giữa hai tay.
Trong quy trình tại Anh, NICE NG136 yêu cầu đo cả hai tay khi kiểm tra tăng huyết áp. Nếu chênh lệch hơn 15 mmHg, đo lại cả hai. Nếu sau đó vẫn chênh hơn 15 mmHg, dùng tay có kết quả cao hơn cho các lần tiếp theo. Đây là quy tắc NICE, không phải suy luận từ ngôn ngữ của ứng dụng.
Nên đo vào lúc nào?
Lịch thường dùng là sáng và tối, vào giờ nhất quán, như trong quy trình tại nhà của ESC 2024. AHA khuyên mỗi buổi đo hai lần cách nhau một phút và ghi cả hai.
Ưu tiên lịch bác sĩ đã cho bạn. Nếu chưa có lịch, hỏi hướng dẫn áp dụng tại nơi đang khám vì thời điểm đo và số ngày phụ thuộc vào mục đích theo dõi.
Cần đo trong bao nhiêu ngày?
Số ngày phụ thuộc quy trình. ESC 2024 dùng 3 đến 7 ngày, mỗi sáng và tối đo hai lần, rồi tính trung bình tất cả kết quả trong khoảng đó.
Với người lớn tại Anh dùng đo tại nhà để xác nhận tăng huyết áp, NICE NG136 yêu cầu ít nhất 4 ngày, lý tưởng là 7 ngày. Loại toàn bộ kết quả ngày đầu trước khi tính trung bình phần còn lại.
Ở Việt Nam, VSH/VNHA 2022 dùng ít nhất 3 ngày, ưu tiên 7 ngày; thường loại ngày đầu. Nếu dùng công cụ tính trung bình huyết áp, chỉ nhập các lần đo được tính theo quy trình bác sĩ yêu cầu.
Nếu kết quả cao thì làm gì?
Nếu tâm thu trên 180 mmHg hoặc tâm trương trên 120 mmHg, kèm đau ngực, khó thở, đau lưng, tê, yếu, thay đổi thị lực hoặc khó nói, AHA khuyên gọi cấp cứu ngay. Đừng chờ đo lại. Dùng dịch vụ cấp cứu tại nơi bạn đang ở.
Nếu không có các triệu chứng trên, đo lại một kết quả cao bất thường và ghi cả hai. Với kết quả ban đầu trên một trong hai ngưỡng 180 hoặc 120, chờ ít nhất một phút rồi đo lại. Nếu tâm thu vẫn trên 180 hoặc tâm trương vẫn trên 120, liên hệ nhân viên y tế ngay.
Làm theo kế hoạch bác sĩ đã cho bạn. Kết quả thấp hơn các ngưỡng này mà khiến bạn lo lắng cũng cần trao đổi. Công cụ phân loại huyết áp cho biết mức của một lần đo theo tham chiếu đã chọn. Phân loại không phải chẩn đoán hay mục tiêu điều trị cá nhân.
Cần ghi những gì?
Ghi cả hai kết quả mỗi buổi cùng ngày và giờ. Có thể thêm nhịp tim và ghi chú về điều muốn nhớ. AHA khuyên lưu mọi kết quả thay vì chọn một số.
Mẫu nhật ký để in có chỗ ghi các thông tin này. Bài cách ghi nhật ký huyết áp giải thích cách sắp xếp bản ghi.
Trong BP Diary, bạn có thể chụp màn hình máy rồi kiểm tra các số hoặc nhập kết quả vòng bít bằng tay. Nhật ký lưu thời gian và ghi chú tùy chọn, cho phép xem lịch sử và tạo báo cáo. Quét khuôn mặt bằng camera tạo một ước tính riêng; kết quả này không đến từ ảnh màn hình máy và không thay thế các lần đo bằng vòng bít mà bác sĩ yêu cầu.