रक्तदाब यंत्रावरील नाडीचा आकडा काय सांगतो?

रक्तदाब यंत्राच्या स्क्रीनवरचा तिसरा आकडा नाडीचा, म्हणजे हृदयगतीचा असतो. कफ फुगलेला असताना हृदय एका मिनिटात किती वेळा धडकले ते तो सांगतो. तो वरच्या रक्तदाबाच्या दोन आकड्यांपेक्षा वेगळे मापन आहे. विश्रांतीतील हृदयगती सहसा 60 ते 100 असते. तिची नोंद रक्तदाबाच्या आकड्यांजवळ करा; त्यांच्या जागी ती लिहू नका. नाडीची गती आणि रक्तदाब एकच गोष्ट नाहीत.

नाडी म्हणजे रक्तदाब नाही

American Heart Association दोन्ही वेगळे स्पष्ट करते. रक्तदाब म्हणजे रक्त वाहिन्यांतून जाताना निर्माण होणारा दाब. हृदयगती म्हणजे हृदय एका मिनिटात किती वेळा धडकते ते.

एक आकडा दाबाचा आहे आणि दुसरा धडकण्याच्या वेगाचा. हृदयगती जास्त म्हणजे रक्तदाब जास्त असे होत नाही. तिच्यामुळे रक्तदाबाची श्रेणीही बदलत नाही. रक्तदाबाची श्रेणी पाहण्यासाठी दोन्ही दाबाचे आकडे रक्तदाब कॅल्क्युलेटरमध्ये वापरा. यंत्रावर आकडे एकत्र दिसत असले तरी त्यांचा अर्थ वेगळा ठेवा.

विश्रांतीतील 60 ते 100 चा अर्थ काय?

बसलेले किंवा झोपलेले असताना, शांत आणि बरे वाटत असेल तर विश्रांतीतील सामान्य हृदयगती प्रति मिनिट 60 ते 100 ठोके असते, असे American Heart Association सांगते. भारताच्या NHSRC च्या 2022 वैद्यकीय प्रशिक्षणात देखील सामान्य हृदयगतीची 60 ते 100 ही मर्यादा दिली आहे. तुमची नेहमीची गती आणि लक्षणे पुढची कृती ठरवताना महत्त्वाची राहतात.

या संदर्भातील विश्रांती आणि शांतपणा हे शब्द महत्त्वाचे आहेत. कफवरील गतीला विश्रांतीतील गती म्हणण्यासाठी रक्तदाबासाठीची तयारी पाळलेली असावी. AHA च्या घरच्या मापन सूचनांनुसार, 5 मिनिटे शांत बसावे, बोलू नये आणि मागील 30 मिनिटांत कॅफीन, धूम्रपान किंवा व्यायाम टाळावा.

जिना चढून 2 मिनिटांनी दिसलेला 105 हा आकडा त्या हालचालीचा संदर्भ घेऊन पाहायचा आहे. तो शांत बसून घेतलेल्या नोंदीशी थेट सारखा नाही. घरी रक्तदाब कसा तपासावा या लेखात तयारीची पूर्ण पद्धत आहे.

गती 60 पेक्षा कमी किंवा 100 पेक्षा जास्त असेल तर?

यांपैकी कोणताही आकडा आपोआप वैद्यकीय समस्या ठरत नाही. AHA स्पष्ट करते की 60 पेक्षा कमी हृदयगती नेहमीच समस्या दर्शवत नाही. ती तुमच्यासाठी वेगळी आहे का आणि तिच्यासोबत लक्षणे आहेत का हे पाहणे महत्त्वाचे आहे.

100 पेक्षा जास्त गतीबाबतही AHA तेवढाच संदर्भ देते. उभे राहणे, ताण, चिंता, वेदना, उष्णता आणि व्यायामामुळे गती वाढू शकते. जास्त आकडा नेहमीच समस्या दर्शवत नाही. पण तुमच्या नेहमीच्या गतीपेक्षा बदल आणि लक्षणे डॉक्टरांना सांगण्यासारखी आहेत.

एखाद्या मर्यादेत बसणारा आकडा आणि तुम्हाला कसे वाटते या दोन्ही गोष्टी लिहून ठेवा. केवळ मर्यादा पाहून असामान्य बदलाचा संदर्भ हरवू देऊ नका.

नोंदवहीत हृदयगती कुठे लिहावी?

रक्तदाबाचे दोन्ही आकडे आणि वेळ यांच्या बाजूला स्वतंत्र स्तंभात लिहा. त्यामुळे डॉक्टरांना तिन्ही आकडे एकत्र दिसतात. वेगळी कमी किंवा जास्त गती पुन्हा दिसल्यास तिची तारीख आणि वेळही उपलब्ध असते.

छापण्यासाठी रक्तदाब नोंदपत्रात सकाळ आणि संध्याकाळसाठी हृदयगती (HR) स्तंभ आहे. सरासरी रक्तदाब कॅल्क्युलेटर सिस्टोलिक आणि डायस्टोलिक दाबासोबत तुम्ही भरलेल्या हृदयगतीच्या आकड्यांचीही सरासरी काढतो. वेळ आणि टिपेमुळे वेगळ्या आकड्याभोवतीची परिस्थिती नोंदीत राहते.

BP Diary प्रत्येक कफ नोंदीसोबत हृदयगती आणि वेळ जतन करते. काही वेगळे घडले असल्यास टीप जोडा. अहवालात हे तपशीलही येतात, त्यामुळे आठवणीवरून सांगण्याऐवजी नोंद दाखवता येते.

डॉक्टरांना कधी सांगावे?

हृदयगती नेहमीपेक्षा कमी किंवा जास्त होत असेल तर डॉक्टरांना सांगा. विशेषतः अशक्त वाटणे, चक्कर किंवा बेशुद्ध पडण्यासारखे वाटणे सोबत असेल तर हा बदल सांगणे गरजेचे आहे. AHA हाच सल्ला देते. तारीख असलेली नोंद बदल कधी झाला हे स्पष्ट करते.

हृदयगती अचानक तुमच्यासाठी खूप जास्त किंवा खूप कमी झाली तर आपत्कालीन सेवेशी संपर्क करा. विशेषतः छातीत दुखणे, श्वास लागणे, चक्कर, बेशुद्ध पडणे किंवा काहीतरी बिघडल्याची इतर लक्षणे असल्यास तात्काळ मदत घ्या. हा निर्णय घेण्यासाठी रक्तदाबाच्या दुसऱ्या नोंदीची वाट पाहू नका.