डॉक्टरांना उपयोगी पडेल अशी रक्तदाबाची नोंद कशी ठेवावी?

प्रत्येक नोंदीसोबत तारीख, वेळ, रक्तदाबाचे दोन्ही आकडे आणि हृदयगती लिहा. डॉक्टरांनी दिलेले वेळापत्रक पाळा. ब्रिटनची NICE घरच्या मापनाची पद्धत सांगितली असेल तर 4 ते 7 दिवस सकाळी आणि संध्याकाळी नोंदींची जोडी घेतात. पहिल्या दिवसाच्या नोंदी वगळून उरलेल्या नोंदींची सरासरी काढतात. ही त्या विशिष्ट पद्धतीची सूचना आहे, प्रत्येक नोंदवहीला आपोआप लागू होणारा नियम नाही.

प्रत्येक ओळीत काय लिहावे?

एका ओळीत एक नोंद लिहा: तारीख, वेळ, सिस्टोलिक आणि डायस्टोलिक आकडे, हृदयगती आणि काही वेगळे घडले असल्यास छोटी टीप. एखादा डोस चुकला, उशिरा झोपलात किंवा बसण्याआधी जिना चढलात अशी बाब नोंदीला संदर्भ देते.

American Heart Association प्रत्येक वेळी 1 मिनिटाच्या अंतराने दोन नोंदी घेऊन दोन्ही लिहिण्यास सांगते. कमी आकडा ठेवून दुसरा काढून टाकू नका. छापण्यासाठी रक्तदाब नोंदपत्रात 7 दिवसांच्या सकाळच्या आणि संध्याकाळच्या दोन्ही नोंदींसाठी जागा आहे.

किती नोंदी घ्याव्यात?

ब्रिटनच्या NICE NG136 पद्धतीत बसून किमान 1 मिनिटाच्या अंतराने दोन सलग नोंदी घेतात. दिवसातून दोनदा, शक्यतो सकाळी आणि संध्याकाळी, किमान 4 दिवस आणि शक्यतो 7 दिवस असे मापन करतात. पूर्ण आठवड्यात 28 नोंदी होतात; किमान 4 दिवसांत 16 नोंदी होतात.

दररोज वेळा साधारण सारख्याच ठेवा. एका दिवशी दुपारी आणि दुसऱ्या दिवशी मध्यरात्रीची नोंद घेतल्यास सकाळ-संध्याकाळचा नमुना दिसणे कठीण होते. प्रत्येक मापनाची तयारी घरी रक्तदाब कसा तपासावा या लेखात आहे.

भारताच्या आरोग्य मंत्रालयाच्या 2016 मार्गदर्शनात दवाखान्यातील उपकरणाशी तुलना केलेले स्वयंचलित घरचे यंत्र वापरण्याचा विचार सांगितला आहे. त्यामुळे ब्रिटनचे NICE वेळापत्रक भारतात आपोआप बंधनकारक होत नाही. किती दिवस आणि कोणत्या वेळा मोजायचे ते डॉक्टरांसोबत ठरवा.

ब्रिटनच्या NICE पद्धतीत पहिला दिवस का वगळतात?

NICE NG136 घरच्या मापनाच्या सरासरीत पहिल्या दिवसाच्या नोंदी घेत नाही. त्या नोंदवहीत ठेवा आणि पहिला दिवस म्हणून ओळखता येतील अशा लिहा. NICE सरासरी काढताना मात्र त्या वगळा.

दुसऱ्या वैद्यकीय योजनेत वेगळी पद्धत असू शकते. तुम्हाला दिलेल्या सूचना पाळा. नोंदवहीत आकडे जतन करणे आणि विशिष्ट सरासरीसाठी त्यांची निवड करणे या वेगळ्या गोष्टी आहेत.

सरासरीचा अर्थ काय?

सिस्टोलिक आकड्यांची आणि डायस्टोलिक आकड्यांची स्वतंत्र सरासरी काढा. 7 दिवसांच्या ब्रिटनच्या NICE मालिकेसाठी दुसऱ्या ते सातव्या दिवसाच्या नोंदी सरासरी रक्तदाब कॅल्क्युलेटरमध्ये भरा. दुसरे वेळापत्रक असल्यास डॉक्टरांनी सांगितलेल्या नोंदी वापरा.

घरच्या सरासरीसाठी ESC 2024 सिस्टोलिक 120 पेक्षा कमी आणि डायस्टोलिक 70 mmHg पेक्षा कमी असेल तेव्हाच रक्तदाब वाढलेला नाही असे म्हणते. सिस्टोलिक 135 किंवा डायस्टोलिक 85 पर्यंत पोहोचल्यास उच्च रक्तदाबाची मर्यादा गाठली जाते. मधल्या श्रेणीत रक्तदाब वाढलेला असतो. ब्रिटनच्या NICE पद्धतीत निदानासाठी दवाखान्यातही सिस्टोलिक किमान 140 किंवा डायस्टोलिक किमान 90 असणे आवश्यक आहे. एका नोंदीसाठी रक्तदाब कॅल्क्युलेटर श्रेणी आणि पुढची कृती दाखवतो.

American Heart Association सांगते की रक्तदाब जास्त आलेली एक नोंद लगेच घाबरण्याचे कारण नसते. ती लिहा, 1 मिनिट शांत बसा, पुन्हा मोजा आणि दुसरी नोंदही लिहा. सुरुवातीचा सिस्टोलिक 180 पेक्षा जास्त किंवा डायस्टोलिक 120 पेक्षा जास्त असल्यास दुसऱ्या मापनातही त्याच मर्यादा पाहा. कोणताही आकडा त्याच्या मर्यादेपेक्षा जास्त राहिला तर तात्काळ आरोग्य व्यावसायिकांशी संपर्क करा.

पहिल्याच नोंदीत यांपैकी कोणतीही मर्यादा ओलांडली असेल आणि छातीत दुखणे, श्वास लागणे, पाठदुखी, बधिरपणा, अशक्तपणा, दृष्टीत बदल किंवा बोलण्यात अडचण असेल तर पुन्हा मोजण्यासाठी थांबू नका. तात्काळ स्थानिक आपत्कालीन सेवेशी संपर्क करा.

कागद, स्प्रेडशीट की अ‍ॅप?

एका आठवड्यासाठी छापील पत्रक वापरता येते. ते पिशवीत ठेवता येते आणि भरायला फक्त पेन लागतो. रक्तदाब नोंदपत्र थेट छापा किंवा PDF डाउनलोड करा.

दीर्घकाळासाठी स्प्रेडशीट वापरता येते. प्रत्येक आकड्यासाठी स्वतंत्र स्तंभ आणि तुमच्या वैद्यकीय योजनेला जुळणारे सरासरीचे सूत्र ठेवा. नियोजित वेळी ती उघडून भरा. ब्रिटनची NICE पद्धत पाळत असाल तर सूत्रात पहिला दिवस वगळा.

BP Diary तारीख, वेळ आणि टीप यांसह नोंदी जतन करते. रक्तदाब यंत्राच्या स्क्रीनचा फोटो घेऊन आकडे तपासा किंवा स्वतः भरा. कालावधी निवडून सरासरी पाहा आणि अहवाल छापा किंवा शेअर करा.

डॉक्टरांच्या भेटीत काय न्यावे?

पत्रक किंवा अ‍ॅपचा अहवाल सोबत न्या. घरच्या नोंदी लिहून ठेवा आणि भेटीत दाखवा, असे अमेरिकेच्या National Library of Medicine चे MedlinePlus सांगते. त्यामुळे वेगवेगळ्या वेळांचे आकडे एकत्र पाहता येतात.

कफ आणि यंत्रही सोबत न्या. नवे यंत्र पुढच्या भेटीत आणि त्यानंतर वर्षातून एकदा आणण्याचा सल्ला American Heart Association देते, म्हणजे दवाखान्यातील उपकरणाशी तुलना करता येईल.

डॉक्टरांनी सांगितलेल्या काळात नोंदी चालू ठेवा. पुढच्या भेटीत आधीच्या आणि आताच्या सरासरींची तुलना करता येते. सलग नोंदींमुळे कालांतराने बदल झाला का हे पाहता येते.