Waarom schommelt uw bloeddruk gedurende de dag?
Een verschil tussen twee metingen is niet vreemd. Tijdstip, activiteit en voorbereiding beïnvloeden de waarde die u op de meter ziet.
Bijgewerkt 5 min leestijd
Uw bloeddruk verandert gedurende de dag. Een waarde kort na het opstaan kan anders zijn dan een waarde na het werk of tijdens de slaap. Zelfs twee correct uitgevoerde metingen kort na elkaar hoeven niet gelijk te zijn. Voor een gewone beoordeling is een reeks metingen en het gemiddelde vaak bruikbaarder dan één uitschieter. Ernstige klachten of herhaaldelijk zeer hoge waarden vragen wel sneller om hulp.
Het patroon van een dag
MedlinePlus, de gezondheidswebsite van de Amerikaanse National Library of Medicine, beschrijft dat de bloeddruk normaal gesproken op verschillende momenten van de dag verschilt. Hij is vaak hoger op het werk, wat lager thuis en het laagst tijdens de slaap. Bij het wakker worden kan hij plotseling stijgen.
Daarom is het nuttig ochtend- en avondmetingen afzonderlijk te noteren. Een ochtendwaarde vergelijken met een avondwaarde zonder het tijdstip te kennen, zegt minder over een verandering in de tijd.
Het halfuur vóór de meting
Ook uw voorbereiding maakt verschil. De American Heart Association adviseert in de dertig minuten vóór een thuismeting niet te roken, geen cafeïne te drinken en niet te sporten. Ga zo nodig eerst naar het toilet en zit daarna minstens vijf minuten rustig zonder te praten of uw telefoon te gebruiken. Thuisarts geeft vergelijkbare aanwijzingen voor Nederland.
Traplopen vlak voor de meting, praten terwijl de band oppompt of een volle blaas maken de meting lastiger vergelijkbaar met een rustige thuismeting. In bloeddruk thuis meten staat de volledige voorbereiding.
Waarom verschilt de tweede meting?
Twee opeenvolgende metingen zijn twee verschillende momenten. Een verschil betekent niet automatisch dat de meter kapot is of dat u iets verkeerd deed. In de Britse spreekkamerprocedure van NICE NG136 wordt daarom opnieuw gemeten. Verschillen de eerste twee waarden sterk, dan volgt een derde meting en wordt de laagste van de laatste twee genoteerd.
Thuis gelden andere instructies voor het vastleggen van een reeks. De American Heart Association vraagt om twee metingen met één minuut ertussen en beide resultaten in het overzicht. In Nederland adviseert Thuisarts twee minuten te wachten en vervolgens ook de tweede waarde op te schrijven. De tweede waarde vervangt de eerste dus niet.
Waarom wijkt de spreekkamerwaarde af?
Sommige mensen meten bij de arts hoger dan thuis. De Britse richtlijn NICE NG136 noemt het wittejaseffect bij een verschil van meer dan 20/10 mmHg tussen de spreekkamerwaarde en het gemiddelde overdag of thuis. Het omgekeerde kan ook: in de spreekkamer is de bloeddruk onder 140/90 mmHg, terwijl waarden buiten de spreekkamer hoger zijn. Dat heet gemaskeerde hypertensie. De definitie daarvan vraagt niet hetzelfde verschil van 20/10.
Dit zijn patronen die een zorgverlener met meerdere metingen beoordeelt. Thuisarts noemt wisselende spreekkamerwaarden als een reden om samen met de huisarts thuismetingen af te spreken.
Waar kijkt de arts uiteindelijk naar?
Volg het meetschema van uw arts. In een Nederlands voorbeeld van Thuisarts meet u een week lang twee keer in de ochtend en twee keer in de avond en berekent u daarna de gemiddelde boven- en onderdruk. Bij Britse volwassenen die thuismetingen gebruiken om hypertensie te laten beoordelen, vraagt NICE NG136 minstens vier en liefst zeven dagen, maar laat de eerste dag buiten het gemiddelde. Dat Britse protocol geldt niet automatisch voor een Nederlands dagboek.
De Britse NICE-richtlijn en de Europese ESC-richtlijn van 2024 gebruiken 135 mmHg bovendruk of 85 mmHg onderdruk als grens voor hypertensie bij een thuisgemiddelde. Een arts beoordeelt het gemiddelde samen met uw andere gegevens. Ernstige klachten of herhaaldelijk zeer hoge waarden worden niet onbelangrijk doordat een weekgemiddelde lager is.
De calculator voor de gemiddelde bloeddruk berekent het gemiddelde van de waarden die u invoert. Het afdrukbare bloeddrukdagboek geeft ruimte voor de tijdstippen en notities. BP Diary bewaart iedere meting met tijd en notitie en toont gemiddelden over een gekozen periode.
Wanneer belt u?
Herhaal een onverwacht hoge meting en noteer beide waarden. Bel in Nederland 112 bij pijn op de borst, plotselinge ernstige benauwdheid of verschijnselen van een beroerte, zoals een verlamde arm of moeite met spreken. Bij een bovendruk boven 180 mmHg met klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid, slecht zien of duizeligheid adviseert Thuisarts direct de huisarts of huisartsenpost te bellen.
De American Heart Association adviseert ook spoedhulp bij een bovendruk boven 180 of onderdruk boven 120 mmHg met alarmsymptomen. Zonder die symptomen adviseert zij na minstens één minuut opnieuw te meten en onmiddellijk contact op te nemen met een zorgverlener als een waarde boven de grens blijft. De bloeddrukcalculator toont de gekozen referentie voor één meting, maar vervangt geen medische beoordeling van klachten.